Απόσπασμα από την Ομιλία της Annie Ernaux (Nobel Lecture 2022)
«Όταν μου ανακοινώθηκε ότι μου απονέμεται το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, θυμήθηκα τον νεαρό εαυτό μου, το κορίτσι που ζούσε σε ένα μικρό χωριό της Νορμανδίας, σε μια οικογένεια φτωχών καταστηματαρχών. Εκείνη η κοπέλα που ένιωθε ότι ο κόσμος των βιβλίων, της γνώσης και της κουλτούρας δεν προοριζόταν γι’ αυτήν.
Σήμερα, εκείνη η κοπέλα βρίσκεται εδώ, μπροστά σας. Και μέσα από μένα, βρίσκονται εδώ κι όλοι όσοι προέρχονται από τον κόσμο απ’ όπου προέρχομαι — άνδρες και γυναίκες που δεν είχαν ποτέ φωνή, που δεν είχαν ποτέ τη δύναμη να μετατρέψουν τη ζωή τους σε λόγο.
Η γραφή, για μένα, υπήρξε μια πράξη απελευθέρωσης. Όχι μόνο προσωπικής, αλλά συλλογικής. Έγραψα για να σώσω από τη λήθη τα βιώματα, τα λόγια, τις σιωπές αυτών των ανθρώπων. Έγραψα για να αναδείξω το πώς η κοινωνική ανισότητα χαράσσεται μέσα στις πιο καθημερινές χειρονομίες, στα σώματα, στα όνειρα.
Από την αρχή ήθελα να καταργήσω τα όρια ανάμεσα στο “προσωπικό” και το “πολιτικό”. Γιατί η ζωή κάθε ανθρώπου είναι μέρος της Ιστορίας, και καμία εμπειρία δεν είναι ασήμαντη.
Οι γυναίκες για αιώνες δεν είχαν πρόσβαση στη γραφή, στη γλώσσα, στη δυνατότητα να αφηγηθούν τον εαυτό τους. Το να γράφω, λοιπόν, ήταν —και παραμένει— μια μορφή δικαιοσύνης. Μια δικαιοσύνη που αποδίδεται όχι με νόμους, αλλά με λέξεις.
Όταν γράφω για τον εαυτό μου, δεν αναζητώ την αυτοεξομολόγηση· αναζητώ το συλλογικό αποτύπωμα μέσα στο ατομικό. Όταν γράφω “εγώ”, αυτό το “εγώ” είναι πάντα πληθυντικό.
Πιστεύω ότι η λογοτεχνία δεν πρέπει να εξυψώνει τη ζωή, αλλά να τη φωτίζει. Να κάνει ορατό αυτό που μένει αθέατο, να δώσει αξιοπρέπεια σε εκείνους που δεν τους ακούει κανείς.
Δεν γράφω για να παρηγορήσω, ούτε για να ηθικολογήσω. Γράφω για να κατανοήσω — και να δώσω στους άλλους τη δυνατότητα να κατανοήσουν τη δική τους ζωή.
Αν υπάρχει κάτι που εύχομαι, είναι η γραφή μου να έχει ανοίξει έναν δρόμο όπου κάθε άνθρωπος μπορεί να αναγνωρίσει τον εαυτό του, ανεξαρτήτως τάξης, φύλου ή καταγωγής. Γιατί η ζωή όλων αξίζει να ειπωθεί.»
